Verandi sjálfstćđur atvinnurekandi í Bandaríkjunum finnst mér einkar áhugavert ađ sjá hvernig dómstólar íslands virđast leggja blessun sína yfir "Einkabankastarfsemi" almenningshlutafélagsins Baugs hf.

Ţessi lánaţjónusta stćrsta almenningshlutafélags landsins virkađi sem hér segir:

1.
Starfsmađur Baugs, forstjórinn Jón Ásgeir Jóhannesson, millifćrir árum saman hundruđi milljóna króna útaf bankareikningum almenningshlutafélagsins Baugs hf. og lánar sjálfum sér,föđur sínum og systur sem og félaga sem honum tengjast eins og Gaumur ehf. og Fjárfar ehf.

2.
Engar tryggingar og litlir sem engir vextir eru greiddir af ţessum lánum.
Engir lánspappírar eru undirritađir sem skilgreina afborgunarskilmála og hvenćr eigi ađ greiđa lánin upp.

3.
Allir stjórnarmenn í almenningshlutafélaginu Baug sem og stjórnarformađur félagsins harđneita ţví í framburđum sínum hjá lögreglu ađ hafa heimilađ ţessar lánveitingar. Ţeir vissu ekkert um ţessar millifćrslur forstjórans.

4.
Endurskođendur almenningshlutafélagsins Baugs fengu skýr fyrirmćli frá forstjóranum, Jóni Ásgeir, ađ tilgreina ekki um ţessar lánveitingar í ársreikningum/uppgjörum félagsins ţannig hluthafar Baugs vissu ekki heldur um ţessar lánveitingar. Skýr lagafyrirmćli eru um ađ ársreikningur félaga verđi ađ sérgreina lánveitingar til ćđstu stjórnenda eđa hluthafa, hvađ ţegar um hundruđir milljónir króna er ađ rćđa.


Leynifélagiđ Fjárfar ehf. (sjá samnefndan kafla) sem Baugsmenn segjast hvorki hafa stjórnađ eđa átt meirihluta í, fékk einnig veruleg lán frá almenningshlutafélaginu Baug hf. til ađ fjármagna hlutabréfakaup í Baug hf.

Allir sem tengjast Fjárfar ehf. segja hins vegar Jón Ásgeir hafa stjórnađ ţví og má ţar nefna systur hans, Krístinu sem og stjórnarformanninn Helga Jóhannesson !

16. mai 2000 fćr Fjárfar ehf. 64.500.000 krónur ađ láni frá Baug hf.
20. júní 2000 fćr Fjárfar ehf. 50.000.000 krónur ađ láni frá Baug hf.
13. febrúar 2001 fćr Fjárfar ehf. 85.758.591 krónur ađ láni frá Baug hf.

Öll ţessi lán voru nýtt til ađ kaupa hlutabréf í Baug hf. og ţví ljóst ađ "Hr.X" sem stjórnađi og átti félagiđ Fjárfar ehf. eignađist verulegan hlut í almenningshlutafélaginu Baug hf. án ţess ađ leggja fram krónu af eigin fé.

Baugsmenn hafa ávallt haldiđ ţví fram ađ ţeir hafi ekki taliđ ţessar lánveitingar ólöglegar, og gert allt í góđri trú.

Ţađ er ţví athyglisvert ađ lesa póst frá ađstođarforstjóra Baugs hf., Tryggva Jónssyni til forstjóra síns, Jóns Ásgeirs, ţar sem hann spyr hvort Jón Ásgeir geti fengiđ lán frá almenningshlutafélaginu Straum hf. ţar sem peningastađa Baugs á ţessum tíma var býsna ţung.

Tryggvi tekur sérstaklega fram í póstinum ađ ţetta sé ţađ lán sem endurskođendur Baugs hafi mestar áhyggjur af ţar sem ţetta vćri beint lán til hluthafa og slíkt er ólöglegt eins og Tryggvi bendir á, en tekur jafnframt fram: "En okkur vantar aurinn".

Auđvitađ fengu ţeir svo umrćtt lán, 100 milljónir frá vini sínum, Ţórđi Má Jóhannessyni, ţáverandi forstjóra Straums hf.

Litlir sem engir vextir eru reiknađir af ţessum lánum, engar tryggingar settar fyrir lánunum eđa afborgunarskilmálar undirritađir.

Jón Ásgeir segir í framburđi sínum hjá lögreglu varđandi ađkomu sína ađ Fjárfar ehf.:

"Jón Ásgeir kveđst eiga nokkurra prósenta eignarhlut í Fjárfar ehf. og ţađ sé eina tenging Fjárfars ehf. og Baugs"

Ég hvet alla til ađ lesa kaflann um Fjárfar ehf. og spyrja sig hver hafi átt ţađ félag og stjórnađ ţví!

Meira ađ segja Kaupţing hf. sem var einn stćrsti hluthafinn í almenningshlutafélaginu Baug á ţessum tíma fékk hundruđi milljóna króna lán frá Baug til hlutafjárkaupa í Baug hf. áriđ 1999 en viđskiptatengsl Baugsmanna og Kaupţings hafa alltaf veriđ mjög náin.

Linda Jóhannsdóttir, starfsmađur Baugs segir í framburđi sínum ađ allar slíkar lánveitingar hafi veriđ ákveđnar af yfirmönnum sínum, ţ.e. Jóni Ásgeir og Tryggva Jónssyni.

Framburđur Lindu Jóhannesdóttur

Í yfirheyrslu yfir Jóni Ásgeiri, var honum kynntur tölvupóstur frá Lindu, ţáverandi fjármálastjóra Baugs hf. til hans sjálfs og Tryggva Jónssonar, dagsettan 14.ágúst 2001 ţar sem Linda gerir athugasemdir til ţeirra m.a. vegna skuldastöđu á "Lán til framkvćmdastjóra" og ber ţar hćst lán til Gaums ehf., Fjárfars ehf., Jóns Ásgeirs, Kristínar systur hans og Jóhannesar, föđur hans.

Skuldastađan sem Linda gerir athugasemdir viđ var eftirfarandi og nemur rúmlega 500 milljón krónum!


Gaumur ehf
264.429.882 krónur

Fjárfar ehf
218.000.000 krónur

Jón Ásgeir
25.067.180 krónur

Kristín Jóhannesdóttir
3.786.727 krónur

Jóhannes Jónsson
17.039.530 krónur



Jón Ásgeir er spurđur hver hafi veriđ hans viđbrögđ viđ ţessum athugasemdum fjármálastjórans sem hún er ađ gera í tengslum viđ 6 mánađa uppgjör 2001.

Jón Ásgeir svarar orđrétt í yfirheyrslu sinni: "Hann segist ekki muna eftir ţessu".

Jón Ásgeir er einnig spurđur í yfirheyrslu hvort útbúin hafi veriđ einhver skuldaskjöl varđandi lánveitingar til Gaums ehf. og hvort Gaumur hafi lagt fram einhverjar tryggingar fyrir greiđslu lánanna.

Hann svarar orđrétt:
"Jón Ásgeir kveđst telja ađ svo hafi ekki veriđ. Ţar sem félagiđ sé mjög eignasterkt hafi ţađ veriđ traustur skuldari. Ţađ hafi aldrei veriđ neinn vafi međal stjórnenda Baugs hf., stjórn og endurskođenda Baugs hf. ađ Gaumur vćri borgunarmađur fyrir ţessum viđskiptalánum".


Hvernig myndi Glitnir banki sem er ađ stćrstum hluta í eigu Baugsmanna í gegnum FL group, bregđast viđ ef ađili myndi sćkja um nokkur hundruđ milljón króna lán án trygginga og vísa í "félag mitt er mjög eignasterkt, ţiđ ţurfiđ ekki ađ hafa neinar áhyggjur".

Myndi Glitnir banki veita slíkt lán ?

Rétt er ađ taka fram ađ allir stjórnarmenn almenningshlutafélagsins Baugs hf. neita ţví harđlega ađ hafa vitađ um ţessa lánastarfsemi Baugs hf. og hvađ ţá heimilađ hana.

Ţorgeir Baldursson, stjórnarmađur í Baug hf. segir t.d. varđandi lánveitingar til Fjárfars sem voru m.a. notađar til ađ kaupa 10-11 verslunarkeđjuna eftirfarandi í framburđi sínum hjá lögreglu:

"Ađspurđur segir Ţorgeir ţađ alveg klárt mál ađ Jón Ásgeir hafi ekki haft heimild til ađ ráđstafa fjármunum Baugs hf. međ ţví ađ lána félagi í hans eigu sjálfs".

Framburđur Jóns Ásgeirs Jóhannessonar

Jóhanna Wagfjörđ sem tók viđ sem fjármálastjóri Baugs hf. 1.september, 2001, greindi frá ţví viđ yfirheyrslur hjá lögreglu ađ fljótlega eftir ađ hún hóf störf hafi henni orđiđ ljóst ađ um ólögmćtar lánveitingar til ýmissa stjórnenda og hluthafa Baugs hf. hefđi veriđ ađ rćđa og hafi strax ţá gert yfirmönnum sínum grein fyrir ţví, gert athugasemdir viđ ţessi lán og óskađ eftir ţví ađ fá ađ innheimta ţau. Yfirmenn hennar, Tryggvi Jónsson og Jón Ásgeir hafi hinsvegar ekki heimilađ ţađ eins og hún segir sjálf í framburđi sínum.

Málsvörn Baugsmanna m.a. er ađ ţessar lánveitingar voru allar "viđskiptalán" sem voru nýttar til ýmissa viđskipta sem Jón Ásgeir, forstjóri félagsins, taldi arđvćnleg fyrir Baug.

Sú spurning vaknar hvernig ţađ getur veriđ málsvörn fyrir dómstólum ađ Baugur hf. hafi hugsanlega hagnast seinna meir á sumum ţessara viđskipta sem lánveitingarnar fóru í sbr. kaupin á 10-11 ţar sem fasteignir ţess félags hćkkuđu í verđi eftir kaup Baugs á félaginu ?

Ef Baugur hefđi tapađ á ţessum viđskiptum, hefđu ţá dómstólar sakfellt?

Tökum dćmi:
Forstjórinn "Jón Jónsson" tekur 500 milljón krónur úr sjóđum almenningshlutafélagsins "X" án trygginga, vaxta eđa afborgunarskilmála og án ţess ađ bera ţađ undir stjórn félagsins, stjórnarformanns, endurskođanda eđa fjármálastjóra.

Hann kaupir hlutabréf í fyrirtćkinu "Y" og gengi ţess hćkkar og hann hagnast mjög myndarlega.

"Jón Jónsson" selur svo hlutabréfin í fyrirtćkinu "Y" til almenningshlutafélagsins "X" stuttu seinna og hagnast aftur töluvert (sbr.10-11 salan til Baugs).

Stuttu síđar hćkka svo hlutabréfin í fyrirtćkinu "Y" aftur og ţví hefur almenningshlutafélagiđ "X" sem "Jón Jónsson" vann hjá hagnast ađ lokum.

Er ţetta ekki fullkomnlega löglegt miđađ viđ málsvörn Baugsmanna og niđurstöđur dómstóla , ţ.e. enginn skađi var gerđur međ ţessum "lánum" ţar sem fyrirtćkiđ "X" hagnađist ţegar upp var stađiđ ţar sem gengi bréfanna í fyrirtćkinu "Y" hafđi hćkkađ ?

Ađ vísu hagnađist "Jón Jónsson" manna mest á ţessum bréfakaupum en skv. dómstólum virđist ţađ ekki hafa skipt máli.

Hvađ hefđi gerst ef bréfin hefđu lćkkađ í verđi, ţ.e. ađ Baugur hefđi tapađ á ţessum lánveitingum/viđskiptum ? Hefđu dómstólar ţá komist ađ annarri niđurstöđu ?

Er ţađ ekki VERKNAĐURINN sjálfur, ţ.e. ađ taka ţessa fjármuni úr sjóđum almenningshlutafélags, sem er refsiverđur ?

Er ţađ ekki augljóst mál í dag ađ forstjórar ţeirra fyrirtćkja sem eru skráđ í kauphöll Íslands hljóti ađ opna viđlíka "lánaţjónustu" innan sinna fyrirtćkja og lána sér og félögum sér tengdum hundruđi milljóna án trygginga, vaxta eđa afborgunarskilmála ?

Einnig liggur fyrir ađ í hlutfjárútbođi Baugs hf. áriđ 2000 hafi 3 ađilar (Jón Ásgeir, Jóhannes Jónsson og Krístin Jóhannesdóttir) skráđ sig fyrir bréfum í Baug hf. en aldrei greitt fyrir bréfin ólíkt öllum öđrum hluthöfum sem ţurftu ađ fylgja reglum útbođsins um greiđslu áđur en bréfin voru afhent.

Í bókhaldi Baugs hf., 13.febrúar var fćrđ fćrsla af liđnum "óinnheimt hlutafé" yfir á viđskiptamannareikning viđkomandi ţriggja ađila.

Ţar međ leit Baugur hf. á ţessa ađila sem hluthafa og ţeir nutu atkvćđisréttar og arđs af ţessu nýja hlutafé.

Augljóst má telja ađ eftir ţessa ađgerđ í bókhaldi Baugs, var ekki svo litiđ á ađ um óinnheimt hlutafé vćri ađ rćđa í skilningi hlutafélagalaga enda komiđ fram yfir hinn almenna gjalddaga sem var 2 vikur eftir ađ útbođinu lauk.

Ţar međ hafđi Baugur hf. lánađ ţessum ađilum andvirđi hlutafjárins.

Engar tilraunir voru gerđar til ađ innheimta andvirđi hlutafjárins og engar tilkynningar sendar til hlutafélagaskrár.

Af framburđi stjórnarmanna er ljóst ađ stjórn Baugs hf. vissi ekki annađ en ađ hlutaféđ hefđi allt veriđ innborgađ.

Bréfin voru ekki stađgreidd eins og reglur útbođsins sögđu til um og ekki fjármögnuđ međ öđrum hćtti.

Bréfin voru engu ađ síđur afhent og fćrsla krafnanna á viđskiptamannareikning umrćddra ađila gerđi ţađ ađ verkum ađ ţessir ađilar ţurftu ekki ađ standa viđ greiđsluskilmála útbođsins eins og ađrir hluthafar heldur fengu allt ađ láni frá almenningshlutafélaginu Baug hf.

Engar tryggingar voru settar fyrir ţessum lánum og litlir sem engir vextir.

Í "Landssímamálinu" svokallađa var yfirmađur hjá Símanum sakfelldur fyrir ađ draga sér fé án heimildar og ráđstafa fénu m.a. til bróđur síns og félaga hans sem voru umfangsmiklir í rekstri skemmtistađa og leiksýninga.

Skýringar ţeirra ţess efnis ađ ţeir töldu sig vera ađ fá lán frá símanum í gegnum bróđur annars ţeirra var algerlega vísađ á bug af dómstólum og sagđi m.a. í dómsorđi ađ hinir ákćrđu vćru međ ţađ mikla reynslu í viđskiptum ađ ţađ vćri fráleitt ađ halda ţví fram ađ ţeir hefđu taliđ sig vera ađ fá lán ţar sem ţeir gátu ekki framvísađ neinum lánspappírum eđa neina skilmála s.s. varđandi afborganir eđa vexti. Ţetta var einfaldlega fjárdráttur og ţeir fengu nokkurra ára fangelsi.

Ţađ er ţví undarlegt ađ lesa í framburđi og gögnum málsins ađ hundruđir milljóna króna, hafi veriđ teknir úr sjóđum stćrsta almenningshlutafélags Islands af forstjóra ţess Jóns Ásgeirs sem hann svo notađi til ađ fjárfesta í ýmsum viđskiptum utan Baugs sem og hlutafjárkaupa.

Stjórnarmenn almenningshlutafélagsins Baugs, segja allir sem einn í framburđi sínum ađ ţeir hafi aldrei heimilađ forstjóranum, Jóni Ásgeir, ađ ganga í sjóđi félagsins og ţeir höfđu enga vitneskju um ţessa lánaţjónustu Baugs hf.

Hann segir jafnframt ađ skýrar starfsreglur hafi veriđ settar 1999 af hálfu stjórnar almenningshlutafélagsins Baugs ţess efnis ađ öll viđskipti viđ félög tengdum eigendum eđa stjórnendum Baugs yrđi ađ fjalla um í stjórn almenningshlutafélagsins Baugs og fá leyfi fyrir.

Slíkt leyfi var aldrei gefiđ af hálfu almenningshlutafélagsins Baugs og aldrei rćtt um lánveitingar í stjórn almenningshlutafélagsins Baugs.

Skýr fyrirmćli voru frá Jóni Ásgeir ţess efnis ađ allar ţessar lánveitingar ćtti ekki ađ greina frá í ársreikningum eđa uppgjörum almenningshlutafélagsins Baugs skv.framburđi Stefáns Hilmarssonar endurskođanda ţrátt fyrir lagafyrirmćli ţess efnis.

Orđrétt segir Stefan Hilmarsson í framburđi sínum:

"Hann segir ađ fljótlega eftir stofnun Baugs hf. hafi legiđ fyrir afstađa forstjórans, Jóns Ásgeirs, ađ sérgreina ekki ţessa viđskiptareikninga í ársreikningum".

Lögreglan spyr Stefán hvar lesandi ársreikninga almenningshlutafélagsins Baugs hf. fyrir árin 2000 og 2001 hafi getađ leitađ upplýsinga um lánveitingar til eigenda eđa stjórnenda félagsins.

Stefán Hilmarsson (núverandi fjármálastjóri Baugs) svarar:

"..lesandi ársreikninganna hefđi getađ komiđ fram međ fyrirspurn á ađalfundi félagsins eđa hluthafafundi".

Spyrja má af hverju menn ćttu ađ spyrja um slíkar lánveitingar ef ţeirra er ekki getiđ í ársreikningum. Ganga menn ţá ekki ađ ţví sem vísu ađ slíkar lánveitingar vćru einfaldlega ekki til stađar ?

Sé miđađ viđ úrskurđi dómstóla hingađ til, liggur ţá ekki ljóst fyrir ađ almenningshlutafélög í kauphöll íslands í dag geta stundađ svipađa lánastarfsemi?

Geta forstjórar ţessara fyrirtćkja ekki lánađ sér ótakmarkađ fé úr sjóđum ţeirra almenningshlutafélaga sem ţeir stýra, svo framarlega sem ţeir kalla ţađ einfaldlega "viđskiptalán" ?

En hvađ er viđskiptalán ?

Í 104. gr. hlutafélagalaga nr. 2 frá 1995:

"Hlutafélagi er hvorki heimilt ađ veita hluthöfum, stjórnarmönnum eđa framkvćmdastjórum félagsins eđa móđurfélags ţess lán né setja tryggingu fyrir ţá. Félagi er einnig óheimilt ađ veita ţeim lán eđa setja fyrir ţann tryggingu sem giftur er eđa í óvígđri sambúđ međ ađila skv. 1. málsl. eđa er skyldur honum ađ feđgatali eđa niđja ellegar stendur hlutađeigandi ađ öđru leyti sérstaklega nćrri. Ákvćđi ţessarar málsgreinar taka ţó ekki til venjulegra viđskiptalána."

Ef forstjóri lánar sjálfum sér fyrir nýju einbýlishúsi frá fyrirtćkinu sem hann stýrir, vaxtalaust, án trygginga, og án ţess ađ segja neinum frá ţví innan félagsins, er ţađ ekki viđskiptalán ?

Eru fasteignakaup ekki viđskipti?

Ef forstjóri lánar sjálfum sér og fjölskyldu sinni fyrir nýjum Jeppa frá fyrirtćkinu sem hann stýrir, vaxtalaust ,án trygginga og án ţess ađ segja neinum frá ţví innan félagsins, er ţađ ekki viđskiptalán ?

Eru bifreiđarkaup ekki viđskipti ?

Er ekki hćgt ađ lána sér í raun fyrir hverju sem er og kalla ţađ "viđskiptalán" ?


Framburđur Óskars Magnússonar, stjórnarformanns Baugs hf.

Framburđur Guđfinnu Bjarnadóttur, stjórnarmanns Baugs hf.

Framburđur Ţorgeirs Baldurssonar, stjórnarmanns Baugs hf.

Framburđur Jóhannesar Jónssonar

Framburđur Kristínar Jóhannesdóttur


Mér ţćtti vćnt um ađ heyra ţitt álit eftir lesturinn og hvet ţig til ađ skrifa í gestabókina.